Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

Ζωοδόχος Πηγή, Ευαγγελισμός, Απόστολοι

Ζωοδόχος Πηγή, Ευαγγελισμός, Απόστολοι.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη




Λεπτομέρεια: Ευαγγελισμός.
 Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Λεπτομέρεια:
Ευαγγελιστής Λουκάς,
Μήτηρ Θεού η Ζωοδόχος Πηγή,
Απόστολος Θωμάς
 Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη


Παρασκευή, 19 Απριλίου 2019

Πέμπτη, 11 Απριλίου 2019

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΟΥΡΤΕΛΗΣ “ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ” Έκθεση αγιογραφίας


ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΟΥΡΤΕΛΗΣ
“ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ”

Έκθεση αγιογραφίας

17,18, 19 Απριλίου 2019

Στον πολυχώρο τέχνης και πολιτισμού
PLEIADES
Κοδράτου 9, Αθήνα
Μετρο: “Μεταξουργείο”
Ωρες επίσκεψης: 19:00 - 22:00
Πληροφορίες: 6972096525 - 6909223809 Και στο facebook, εδώ: Δημήτρης Σκουρτέλης Έκθεση αγιογραφίας



Από την προετοιμασία της έκθεσης



Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2019

Προφήτης Ζαχαρίας: τα οράματα.

Ο Προφήτης Ζαχαρίας.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.



Ο Προφήτης Ζαχαρίας του οποίου το βιβλίο περιλαμβάνεται στην Παλαιά Διαθήκη και που απασχολεί το παρόν πόνημα δεν πρέπει να συγχέεται με τον Προφήτη Ζαχαρία τον πατέρα του Ιωάννη του Προδρόμου.
Ο Ζαχαρίας αναφέρει μια σειρά οπτασίες και οράματα που είχε, με υψηλότατο συμβολικό περιεχόμενο. Μερικά από αυτά, όσα επέτρεψαν οι δυνάμεις μου,  προσπάθησα να συμπεριλάβω στην εικόνα αυτή. Δεν θα επεκταθώ πολύ στην ερμηνεία τους, γιατί νομίζω πως είναι αρκετά εύκολη, ειδικά αν κανείς διαβάσει όλο το κείμενο.
Σημειώνω πως το συνολικό ύψος της εικόνας είναι 28 εκατοστά.

Τα τέσσερα κέρατα:
1, 18 καὶ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου καὶ εἶδον καὶ ἰδοὺ τέσσαρα κέρατα 19 καὶ εἶπα πρὸς τὸν ἄγγελον τὸν λαλοῦντα ἐν ἐμοί τί ἐστιν ταῦτα κύριε καὶ εἶπεν πρός με ταῦτα τὰ κέρατα τὰ διασκορπίσαντα τὸν Ιουδαν καὶ τὸν Ισραηλ”

Και παρακάτω επεξηγεί: “...τὰ ἔθνη τὰ ἐπαιρόμενα κέρας ἐπὶ τὴν γῆν κυρίου τοῦ διασκορπίσαι αὐτήν”

Το σκοινί μετρήματος:
2, 1: “...καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ σχοινίον γεωμετρικόν 2 καὶ εἶπα πρὸς αὐτόν ποῦ σὺ πορεύῃ καὶ εἶπεν πρός με διαμετρῆσαι τὴν Ιερουσαλημ”

Το “Ζων ύδωρ” που πηγάζει από την Ιερουσαλήμ σε δύο ρεύματα:
14, 8: “καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐξελεύσεται ὕδωρ ζῶν ἐξ Ιερουσαλημ τὸ ἥμισυ αὐτοῦ εἰς τὴν θάλασσαν τὴν πρώτην καὶ τὸ ἥμισυ αὐτοῦ εἰς τὴν θάλασσαν τὴν ἐσχάτην

Η επτάφωτη λυχνία με τις ελιές:

4, 2: “...καὶ εἶπα ἑώρακα καὶ ἰδοὺ λυχνία χρυσῆ ὅλη καὶ τὸ λαμπάδιον ἐπάνω αὐτῆς καὶ ἑπτὰ λύχνοι ἐπάνω αὐτῆς καὶ ἑπτὰ ἐπαρυστρίδες τοῖς λύχνοις τοῖς ἐπάνω αὐτῆς 3 καὶ δύο ἐλαῖαι ἐπάνω αὐτῆς μία ἐκ δεξιῶν τοῦ λαμπαδίου καὶ μία ἐξ εὐωνύμων…”

Το δρεπάνι:
5, 2: “...ὁρῶ δρέπανον πετόμενον μῆκος πήχεων εἴκοσι καὶ πλάτος πήχεων δέκα 3 καὶ εἶπεν πρός με αὕτη ἡ ἀρὰ ἡ ἐκπορευομένη ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς διότι πᾶς ὁ κλέπτης ἐκ τούτου ἕως θανάτου ἐκδικηθήσεται καὶ πᾶς ὁ ἐπίορκος ἐκ τούτου ἕως θανάτου ἐκδικηθήσεται”

Το μολύβδινο τάλαντο:

5, 7: “...καὶ ἰδοὺ τάλαντον μολίβου ἐξαιρόμενον καὶ ἰδοὺ μία γυνὴ ἐκάθητο ἐν μέσῳ τοῦ μέτρου 8 καὶ εἶπεν αὕτη ἐστὶν ἡ ἀνομία καὶ ἔρριψεν αὐτὴν ἐν μέσῳ τοῦ μέτρου καὶ ἔρριψεν τὸν λίθον τοῦ μολίβου εἰς τὸ στόμα αὐτῆς”

Τα τέσσερα άρματα: (Εδώ εικονίζω μόνο ένα για οικονομία χώρου)

6,1: “...καὶ ἐπέστρεψα καὶ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου καὶ εἶδον καὶ ἰδοὺ τέσσαρα ἅρματα ἐκπορευόμενα ἐκ μέσου δύο ὀρέων καὶ τὰ ὄρη ἦν ὄρη χαλκᾶ”

Ο θρόνος του άντρα που ονομάζεται “Ανατολή”: (προφανέστατα ο Χριστός)

6, 12: “...ἰδοὺ ἀνήρ Ἀνατολὴ ὄνομα αὐτῷ καὶ ὑποκάτωθεν αὐτοῦ ἀνατελεῖ καὶ οἰκοδομήσει τὸν οἶκον κυρίου 13 καὶ αὐτὸς λήμψεται ἀρετὴν καὶ καθίεται καὶ κατάρξει ἐπὶ τοῦ θρόνου αὐτοῦ καὶ ἔσται ὁ ἱερεὺς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καὶ βουλὴ εἰρηνικὴ ἔσται ἀνὰ μέσον ἀμφοτέρων”

Τα παιδάκια που παίζουν στην “Αληθινή” Ιερουσαλήμ:

8, 5: “...καὶ αἱ πλατεῖαι τῆς πόλεως πλησθήσονται παιδαρίων καὶ κορασίων παιζόντων ἐν ταῖς πλατείαις αὐτῆς…”

Οι κοινοί λέβητες που αγιάζονται:

14, 21: “...καὶ ἔσται πᾶς λέβης ἐν Ιερουσαλημ καὶ ἐν τῷ Ιουδα ἅγιον τῷ κυρίῳ παντοκράτορι…”

Ο θεμέλιος λίθος:

4, 10: “...διότι τίς ἐξουδένωσεν εἰς ἡμέρας μικράς καὶ χαροῦνται καὶ ὄψονται τὸν λίθον τὸν κασσιτέρινον ἐν χειρὶ Ζοροβαβελ ἑπτὰ οὗτοι ὀφθαλμοὶ κυρίου εἰσὶν οἱ ἐπιβλέποντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν”

Τα σύνεργα του ποιμένα: (Εδώ τα εξέλαβα κυριολεκτικά: ραβδί, μαχαίρι, σακούλι, παγούρι)

11, 15 καὶ εἶπεν κύριος πρός με ἔτι λαβὲ σεαυτῷ σκεύη ποιμενικὰ ποιμένος ἀπείρου”
Αλλά ταυτόχρονα δείχνω και την “καλή ράβδο”: (Γιατί αρχικά αναφέρονται δυο ραβδιά, και μάλιστα με ονόματα: Κάλλος και Σχοίνισμα)
11, 10: “...καὶ λήμψομαι τὴν ῥάβδον μου τὴν καλὴν καὶ ἀπορρίψω αὐτὴν τοῦ διασκεδάσαι τὴν διαθήκην μου ἣν διεθέμην πρὸς πάντας τοὺς λαούς”

Τα στεφάνια:

6, 11: “καὶ λήψῃ ἀργύριον καὶ χρυσίον καὶ ποιήσεις στεφάνους καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν Ἰησοῦ τοῦ Ιωσεδεκ τοῦ ἱερέως τοῦ μεγάλου”

Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2019

Ο άγιος μάρτυς Εμίρης Τουνόμ.

Ο άγιος μάρτυς Εμίρης Τουνόμ.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.
Το μαρτύριο του αγίου. (Από το “Διακόνημα”, εδώ)
Το 1579 οι ηγέτες της αρμενικής Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα κατόρθωσαν να πείσουν τις τουρκικές αρχές να δώσει την άδεια στον Αρμένιο πατριάρχη και όχι στον ορθόδοξο να μπει στον Άγιο Τάφο το Μέγα Σάββατο, για να βγάλει το Άγιο Φως (σημείωση: η αρμενική Εκκλησία είναι μονοφυσιτικών αποκλίσεων, ανήκει δηλαδή στους λεγόμενους «αντιχαλκηδόνιους»). Τότε, όπως είναι γνωστό, το Άγιο Φως δεν βγήκε από τον Άγιο Τάφο, αλλά σχίζοντας μια κολώνα στον τοίχο του ναού της Αναστάσεως, στο σημείο, όπου στεκόταν ο ορθόδοξος πατριάρχης με τους πιστούς.Το εντυπωσιακό γεγονός είδε ο Άραβας εμίρης Τούνομ, επικεφαλής της φρουράς που επόπτευε τις τελετές, ανεβασμένος σε γειτονικό μιναρέ. Από την έκπληξή του γκρεμίστηκε από το μιναρέ και προσγειώθηκε χωρίς να πάθει τίποτε. Όλα αυτά τον έκαναν να απαρνηθεί αμέσως το Ισλάμ και να διακηρύξει ευθέως ότι η αληθινή πίστη είναι ο χριστιανισμός!
Συνέπεια της ομολογίας του ήταν να συλληφθεί από τη φρουρά και να καεί ζωντανός. Οι ορθόδοξοι χριστιανοί τον τιμούμε ως άγιο μάρτυρα στις 18 Απριλίου.
Πηγές: αρχιμανδρίτη Δανιήλ Γούβαλη Το θαύμα της πίστεως, Αθήναι 1985, σελ. 35-36.
Πανάγιον του Γεωργίου Εμμ. Πιπεράκι, έκδ. «Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος» Μήλεσι 2006, σελ. 97.




Το “Εμίρης” είναι Αραβική λέξη που χρησιμοποιείται τόσο σαν τίτλος, όσο και σαν όνομα. Και με τις δύο έννοιες, δίνουν σχεδόν βέβαια αραβική καταγωγή στον άγιο Τούνομ, και έτσι τον έχουμε εικονίσει εδώ, με Αραβική καλύπτρα και όχι με Τουρκικό τουρμπάνι. Τα ρούχα, η πανοπλία και τα όπλα του είναι τυπικά του Οθωμανικού στρατού του 16ου αιώνα.

Η αρχαιότερη αφήγηση του μαρτυρίου του αγίου Τουνόμ είναι αυτή του Μοναχού Παρθένιου από την Μολδαβία, που παραθέτουμε σε αγγλική μετάφραση, από το Mystagogy Resource Center, εδώ.

Εδώ ο Μάρτυρας ονομάζετε “Ομιρ” και είναι απλός στρατιώτης του Οθωμανικού Στρατού. Δεν πηδάει από μιναρέ, αλλά από από την Μονή Αβραάμ, σε ύψος  35 ποδών, δηλαδή περίπου δέκα μέτρα.
Άλλες αφηγήσεις πως ο Μάρτυρας ήταν Χότζας που εκείνη την στιγμή ήταν στον μιναρέ, προσευχόμενος,  νομίζω πως δεν στέκουν.

Η αφήγηση του Παρθένιου:
Let me tell you about this: At the Great Gates themselves, on the left side, stands a column made out of marble with a fissure from which the grace, that is, the Holy Fire, came forth. This column is honored by Orthodox as well as non-Orthodox, and even the Armenians. I would like to write a little about this incident, how the Orthodox Eastern Christians unanimously speak of it and the Turks themselves confirm it. In the wall there is an inscribed marble slab, and they say that this very incident is written on it; but we could not read it because it is written in Syrian letters, in the Arab tongue; and I only heard about it, but did not read it. But the incident happened something like this: At one time when the Greeks were completely oppressed by the Turkish yoke, some rich Armenians took it into their heads to force the Greeks out of the Holy Sepulchre and out of the Church of the Resurrection. They gathered a large sum of money and bribed the Ottoman Porte and all the Jerusalem authorities, assuring the unbelievers that the Holy Fire comes forth not simply for the sake of the Greeks, but for all Christians, and "if we Armenians are there, we also will receive it!" And the Turks, who are greedy for money, accepted the bribe and therefore did as the Armenians wished, and they affirmed that only the Armenians would be allowed to receive the Holy Fire. The Armenians rejoiced greatly and wrote to all their lands and to their faithful, that more of them should go on a pilgrimage. And a great multitude of them did come. Holy Saturday approached: the Armenians all gathered in the church, and the Turkish army drove the poor Greeks out. Oh, what unspeakable grief and sorrow filled the Greeks! There was only one comfort for them -- the Grave of the Saviour, and they were being kept away from it, and the Holy Gates were locked to them! The Armenians were inside the church and the Orthodox were on the streets. The Armenians were rejoicing and the Greeks were weeping. The Armenians were celebrating and the Greeks were bitterly lamenting! The Orthodox stood opposite the Holy Gates on the court and around them stood the Turkish army, watching so that there would not be a fight. The Patriarch himself with all the rest stood there with candles, hoping that they would at least receive the Fire from the Armenians through the window. But the Lord wished to dispose things in a different way, and to manifest His true Faith with a fiery finger and comfort His true servants, the humble Greeks. The time had already come when the Holy Fire issues forth, but nothing happened. The Armenians were frightened and began to weep, and ask God that He send them the Fire; but the Lord did not hear them. Already a half hour had passed and more, and still no Holy Fire. The day was clear and beautiful; the Patriarch sat to the right side. All of a sudden there was a clap of thunder, and on the left side the middle marble column cracked and out of the fissure a flame of fire came forth. The Patriarch arose and lit his candles and all the Orthodox Christians lit theirs from his. Then all rejoiced, and the Orthodox Arabs from Jordan began to skip and cry out, "Thou art our one God, Jesus Christ; one is our True Faith, that of the Orthodox Christians!" And they began to run about all of Jerusalem and raise a din, and to shout all over the city. And to this day they still do this in memory of the incident and they jump and shout, running around the Holy Sepulchre, and they praise the one true God, Jesus Christ, and bless the Orthodox Faith. Beholding this wonder, the Turkish army, which was standing around on guard, was greatly amazed and terrified. From amongst them one named Omir, who was standing at the St. Abraham's Monastery on guard, immediately believed in Christ and shouted, "One is the true God, Jesus Christ; one is the true faith, that of the Orthodox Christians!" And he jumped down to the Christians from a height of more than 35 feet. His feet landed on the solid marble as if though on soft wax. And to this day one can see his footprints imprinted as though in wax, although the non-Orthodox tried to erase them. I saw them with my own eyes and felt them with my own hands. And the column with the fissure still bears the scorch marks. As for Omir the soldier, having jumped down, he took his weapon and thrust it into the stone as though into soft wax, and began to glorify Christ unceasingly. For this, the Turks beheaded him and burned his body; the Greeks gathered up his bones, put them into a case and took them to the Convent of the Great Panagia, where they gush forth fragrance until this day. The Armenians in the Holy Sepulchre received nothing and were left only with their shame. The Pasha of Jerusalem and other Turkish authorities were greatly displeased with them and wanted to slaughter them all, but they feared the Sultan. They only punished them heavily: they say that they made each one to eat dung as he left the church.

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Ο Χριστός όπως εμφανίστηκε στον Πέτρο Αλεξανδρείας



Ο Χριστός όπως εμφανίστηκε στον άγιο Πέτρο Αλεξανδρείας.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.


Πολλές είναι οι εμφανίσεις του Κυρίου με άλλη μορφή και πολλές οι αγιογραφικές αναπαραστάσεις τους.
Σε μια από αυτές, ο Χριστός εμφανίστηκε στον Ιερομάρτυρα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας Πέτρο τον Α, σαν ένα παιδί με σκισμένο χιτώνα. Όταν ο Άγιος ρώτησε ποιος Του έσκισε τον χιτώνα, ο Κύριος υπέδειξε  τον αιρετικό Άρειο.
Ένα μάθημα για τα σχίσματα και τις αιρέσεις που δεν φαίνεται να πήραμε ποτέ.


Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

Η θεραπεία του παραλυτικού στην Βηθζαθά



Η θεραπεία του παραλυτικού στην Βηθζαθά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Δύο θαύματα του Κυρίου με παραλυτικούς αναφέρονται στα Ευαγγέλια. Το ένα έγινε στην Ιερουσαλήμ, στην κολυμβήθρα της Βηθζαθά, (Ιω., 5,1) και το άλλο στην Καπερναούμ. (Μάρκ. 2,1, Ματθ. 9,1 Λουκ, 5,17  ) Εμείς εικονογραφούμε το πρώτο, αλλά θα αναφέρουμε και το δεύτερο. 

Η θεραπεία του παραλυτικού στην Βηθζαθά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη. Λεπτομέρεια

Στην Ιερουσαλήμ υπήρχε ένα κτίριο με πέντε στοές (είναι ένα τυπικό ρωμαϊκό σχέδιο στέγασης μεγάλων χώρων με αλλεπάλληλες εφαπτόμενες στοές στεγασμένες με καμάρες και στηριγμένες εσωτερικά με κολώνες ώστε να δημιουργείται ενιαίος χώρος) όπου υπήρχε μια θαυματουργή κολυμβήθρα. Εκεί, ένας Άγγελος ανατάραζε το νερό και όποιος έμπαινε στην κολυμβήθρα πρώτος γιατρεύονταν από όποια αρρώστια τον βασάνιζε. 
Προφανώς ήταν τόσοι οι άρρωστοι που περίμεναν την σειρά τους που είχε προκύψει η ανάγκη να ανεγερθεί ένα κτίριο για να τους στεγάσει, και που εντυπωσίασε τον Ευαγγελιστή.
Ο παραλυτικός περίμενε χρόνια στο φορείο του αλλά κανένας δεν βρίσκονταν να τον ρίξει στο νερό. Ο Χριστός τον θεράπευσε και του είπε να σηκώσει το κρεβάτι του (Κάτι σαν φορείο υποθέτουμε) και να φύγει περπατώντας, και να μην αμαρτάνει.
Το μόνο που βρήκαν να πουν οι Εβραίοι ήταν πως ο πρώην παραλυτικός παρέβη τον Νόμο, διότι κουβάλησε το κρεβάτι του ημέρα Σάββατο...

Η θεραπεία του παραλυτικού στην Βηθζαθά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη. Λεπτομέρεια


Στην Καπερναούμ, ο Ιησούς δίδασκε σε ένα σπίτι, και είχε δημιουργηθεί το αδιαχώρητο. Ο παραλυτικός που ήθελε να Τον δει, αυτήν την φορά είχε βοήθεια από τέσσερα άτομα. Αυτοί ξήλωσαν την στέγη και τον κατέβασαν με σκοινιά στον Ιησού γιατί δεν υπήρχε άλλος τρόπος να Τον πλησιάσει. Ο Ιησούς βλέποντας την πίστη του ανθρώπου, του συγχώρησε τις αμαρτίες. Αυτό προξένησε την αγανάκτηση των Ιουδαίων, που είπαν πως μόνο ο Θεός μπορεί να συγχωρεί τις αμαρτίες. Τότε, ο Κύριος έδειξε την θεϊκή του φύση, θεραπεύοντας τον παραλυτικό και διατάζοντάς τον, πάλι, να σηκώσει το κρεβάτι του και να φύγει.

Η θεραπεία του παραλυτικού στην Βηθζαθά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη. Λεπτομέρεια


Τα Ευαγγελικά κείμενα:

Κατά Ιωάννην, 5, 1 Μετὰ ταῦτα ἦν ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα. 2 ἔστιν δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρα, ἡ ἐπιλεγομένη Ἑβραϊστὶ Βηθζαθά, πέντε στοὰς ἔχουσα. 3 ἐν ταύταις κατέκειτο πλῆθος τῶν ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν. 4 5 ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ: 6 τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ: θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; 7 ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν: κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν: ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγὼ ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει. 8 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς: ἔγειρε ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. 9 καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρεν τὸν κράβαττον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει: ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. 10 ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ: σάββατόν ἐστιν, καὶ οὐκ ἔξεστίν σοι ἆραι τὸν κράβαττόν. σου 11 ὁ δὲ ἀπεκρίθη αὐτοῖς: ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἶπεν: ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. 12 ἠρώτησαν αὐτόν: τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι: ἆρον καὶ περιπάτει; 13 ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ᾔδει τίς ἐστιν: ὁ γὰρ Ἰησοῦς ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ. 14 μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ: ἴδε ὑγιὴς γέγονας: μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται. 15 ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνήγγειλεν τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ.


Κατά Μάρκον 2, 1 Καὶ εἰσελθὼν πάλιν εἰς Καφαρναοὺμ δι' ἡμερῶν ἠκούσθη ὅτι ἐν οἴκῳ ἐστίν. 2 καὶ συνήχθησαν πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν, καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται φέροντες πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσενέγκαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν κράβαττον ὅπου ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. 5 καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ: τέκνον, ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι. 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν: 7 τί οὗτος οὕτως λαλεῖ; βλασφημεῖ: τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ θεός; 8 καὶ εὐθὺς ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς λέγει αὐτοῖς: τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ: ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν: ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐπὶ τῆς γῆς λέγει τῷ παραλυτικῷ: 11 σοὶ λέγω, ἔγειρε ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 12 καὶ ἠγέρθη καὶ εὐθὺς ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἔμπροσθεν πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν θεὸν λέγοντας ὅτι οὕτως οὐδέποτε εἴδομεν.

Κατά Ματθαίον 9, 1 Καὶ ἐμβὰς εἰς πλοῖον διεπέρασεν, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. 2 καὶ ἰδοὺ προσέφερον αὐτῷ παραλυτικὸν ἐπὶ κλίνης βεβλημένον. καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν τῷ παραλυτικῷ: θάρσει, τέκνον: ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι. 3 καὶ ἰδού τινες τῶν γραμματέων εἶπαν ἐν ἑαυτοῖς: οὗτος βλασφημεῖ. 4 καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν, ἱνατί ἐνθυμεῖσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 5 τί γάρ ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ περιπάτει; 6 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας, τότε λέγει τῷ παραλυτικῷ, ἐγερθεὶς ἆρόν σου τὴν κλίνην καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 7 καὶ ἐγερθεὶς ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. 8 ἰδόντες δὲ οἱ ὄχλοι ἐφοβήθησαν καὶ ἐδόξασαν τὸν θεὸν τὸν δόντα ἐξουσίαν τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις.


Κατά Λουκάν 5, 17 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἦν διδάσκων, καὶ ἦσαν καθήμενοι Φαρισαῖοι καὶ νομοδιδάσκαλοι, οἳ ἦσαν ἐληλυθότες ἐκ πάσης κώμης τῆς Γαλιλαίας καὶ Ἰουδαίας καὶ Ἰερουσαλήμ καὶ δύναμις κυρίου ἦν εἰς τὸ ἰᾶσθαι αὐτόν. 18 καὶ ἰδοὺ ἄνδρες φέροντες ἐπὶ κλίνης ἄνθρωπον ὃς ἦν παραλελυμένος, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν εἰσενεγκεῖν καὶ θεῖναι αὐτὸν ἐνώπιον αὐτοῦ. 19 καὶ μὴ εὑρόντες ποίας εἰσενέγκωσιν αὐτὸν διὰ τὸν ὄχλον, ἀναβάντες ἐπὶ τὸ δῶμα διὰ τῶν κεράμων καθῆκαν αὐτὸν σὺν τῷ κλινιδίῳ εἰς τὸ μέσον ἔμπροσθεν τοῦ Ἰησοῦ. 20 καὶ ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν: ἄνθρωπε, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. 21 καὶ ἤρξαντο διαλογίζεσθαι οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι λέγοντες: τίς ἐστιν οὗτος ὃς λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἁμαρτίας ἀφεῖναι εἰ μὴ μόνος ὁ θεός; 22 ἐπιγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς: τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 23 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν: ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, ἢ εἰπεῖν: ἔγειρε καὶ περιπάτει; 24 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐξουσίαν ἔχει ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἶπεν τῷ παραλελυμένῳ: σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἄρας τὸ κλινίδιόν σου πορεύου εἰς τὸν οἶκόν σου. 25 καὶ παραχρῆμα ἀναστὰς ἐνώπιον αὐτῶν, ἄρας ἐφ' ὃ κατέκειτο, ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ δοξάζων τὸν θεόν. 26 καὶ ἔκστασις ἔλαβεν ἅπαντας, καὶ ἐδόξαζον τὸν θεόν, καὶ ἐπλήσθησαν φόβου λέγοντες ὅτι εἴδομεν παράδοξα σήμερον.

Πέμπτη, 7 Φεβρουαρίου 2019

Η Ζωοδόχος Πηγή. Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.

Η Ζωοδόχος Πηγή. Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.


Γύρω στα 450   μΧ, ένας βυζαντινός  στρατιώτης, Λέοντας στο  όνομα, περιδιάβαζε τις εξοχές της Κωνσταντινούπολης όταν είδε  έναν τυφλό άνθρωπο να του ζητάει λίγο νερό . Ο Λέοντας έψαξε  για να βρει νερό αλλά μάταια. Τότε, άκουσε μια γυναικεία φωνή  να του λέει: “Ου χρεών σε, Λέων, αγωνιάν, το γαρ ύδωρ εγγύς”. Και  πάλι ακούει τη φωνή να τον προστάζει: “Λέων βασιλιά, πάρε  απ΄ το νερό αυτό και δώσε να πιει να ξεδιψάσει ο τυφλός άνθρωπος και κάτι  ακόμα, άλειψε μ΄ αυτό τα μάτια του και αμέσως θα καταλάβεις ποια είμαι εγώ που  σου μιλώ”.
Έτσι  έκανε ο  Λέοντας και  παρευθύς ο τυφλός  ανέβλεψε. Αλλά ταυτόχρονα κατάλαβε  πως εκείνη η φωνή που του μιλούσε  ήταν της Παναγίας.
Θαύμα  ήταν και  η επαλήθευση  της προσφώνησης από  την Παναγία του Λέοντα ως  βασιλιά. Διότι πράγματι ο Λέων,   το 486 μ.Χ, ανέβηκε στον θρόνο της  Βυζαντινής αυτοκρατορίας ως Λέων ο Α΄ ο  Θράξ, ο επονομαζόμενος και Μακέλλης. (457-474)
Ο  Λέων,  ως αυτοκράτορας  πλέον, θα αναγείρει  πάνω στην θαυματουργή πηγή,  Ναό αφιερωμένο στην Παναγία  της Ζωοδόχου Πηγής.
Εκεί θεραπεύθηκαν και ο  αυτοκράτορας Ιουστινιανός  ο Α΄, ο Λέοντας ο ΣΤ΄ ο  Σοφός, η γυναίκα του, Αγία  βασίλισσα Θεοφανώ, ο Ρωμανός Α΄ ο  Λεκαπηνός και η γυναίκα του, ο Πατριάρχης  Στέφανος (886-912), ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Ιωάννης (964-966),  αλλά και πλήθος ακόμη, άρχοντες και απλοί άνθρωποι εκεί γιατρεύτηκαν. Μέχρι  και νεκρό ανέστησε το αγιασμένο νερό της Ζωοδόχου Πηγής.
Πολλές αγιογραφίες παριστάνουν τα θαύματα του αγιάσματος αυτού στην Κωνσταντινούπολη.
Μερικά έργα όμως, προχωρούν το θέμα βλέποντάς το συμβολικά:
Η πηγή, σε αυτά,  βγαίνει μέσα από την Παναγία και δεν είναι άλλη παρά ο ίδιος ο Χριστός. (Όπως η παρούσα παράσταση, που βασίζεται σε πρότυπο από την Σερβία)
Μάλιστα, στην παράσταση της Ζωοδόχου Πηγής από τον Μυστρά, που παραθέτουμε παρακάτω, πλάι στην “πηγή - Παναγία” βρίσκονται, όχι οι άρρωστοι που θεράπευσε, αλλά οι γονείς της, ο Ιωακείμ και η Άννα, συμβολίζοντας ως πηγή θαυματουργού νερού την γενεαλογία της Θεοτόκου από την οποία βγήκε ο Κύριος.


Η Ζωοδόχος Πηγή του Μυστρά.


Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

Ο Άγιος Χριστόφορος. Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Ο Άγιος Χριστόφορος.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη


Ο Άγιος ήταν βάρβαρος που αιχμαλωτίστηκε από τους Ρωμαίους και στην συνέχεια κατατάχτηκε στις Λεγεώνες, όπου πολέμησε σε πολλές μάχες. Ήταν ψηλός, (Μια πηγή λέει πως το ύψος του ήταν “πέντε κύβιτα” = 2,30 μ.) γεροδεμένος και τρομερός στην όψη, πράγμα που δημιουργούσε φόβο σε όσους τον έβλεπαν και που του χάρισε το παρατσούκλι “Ρέπροβος” (Reprobus, νόθος, απόκληρος, απόβλητος) και αργότερα το “Κυνοκέφαλος” (“σκυλομούρης” που θα λέγαμε σήμερα)
Είναι βέβαιο πως όλα αυτά ήταν εκδηλώσεις διπλού ρατσισμού, λόγω της καταγωγής και του ύψους του Αγίου, και δεν είχαν σχέση με την πραγματική μορφή του.
Ο Ρέπροβος βαφτίστηκε χριστιανός από τον Επίσκοπο Αντιοχείας Βαβύλα, και πήρε το όνομα Χριστόφορος. Θέλοντας να εκπληρώσει το χριστιανικό του καθήκον με πράξεις φιλανθρωπίας, βοηθούσε ανθρώπους να περάσουν από ένα ποτάμι.   Μια μέρα ένα παιδάκι του ζήτησε να το περάσει. Αυτό που φάνηκε αρχικά παιχνίδι για τον βάρβαρο, έγινε ένας πολύ δύσκολος άθλος γιατί το παιδί γίνονταν όλο και πιο βαρύ. Όταν τελικά πέρασαν στην άλλη όχθη το παιδί του αποκάλυψε πως ήταν ο ίδιος ο Χριστός, ενώ το ραβδί του Αγίου βλάστησε.
Ο Χριστόφορος μαρτύρησε μαζί με τον Άγιο Βαβύλα στην Αντιόχεια, στους διωγμούς του Δεκίου, που άρχισαν το 250 μ. Χ.  Είχε μεγάλη επιρροή στο στράτευμα και μετέστρεψε πολλούς στον Χριστιανισμό, αλλά και εμπόδιζε με κάθε τρόπο την βία κατά των ομοπίστων του.

Όλα τα ανθρωποειδή τέρατα
που δήθεν συνάντησε ο Μέγας Αλέξανδρος
στις εκστρατείες του.
Ανάμεσά τους, και ένας κυνοκέφαλος.
(Vincent de Beauvais, Speculum Historiale)

Η μεταβυζαντινή περίοδος ειδικά μετά το 17ο αιώνα, επιφύλασσε στον Άγιο μια δυσάρεστη έκπληξη: 
Αφελείς αγιογράφοι και ιερωμένοι, πήραν στα σοβαρά το παρατσούκλι “κυνοκέφαλος” και άρχισαν να τον παραστάνουν έτσι. Προφανώς υπεύθυνοι ήταν και οι διαδεδομένοι θρύλοι για τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος δήθεν είχε συναντήσει στην Ασία Κυνοκέφαλους και ένα σωρό άλλα ανθρωποειδή τέρατα.
Χαρακτηριστικό είναι πως καμία Βυζαντινή εικόνα δεν τον παριστάνει σαν κυνοκέφαλο. 
Σήμερα θεωρείται προστάτης των οδηγών.

Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2019

Η θεραπεία του έχοντος χείρα ξηρά

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
Λεπτομέρεια: Ο όμιλος των Αποστόλων
και ο Κύριος.

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
Λεπτομέρεια: Ο όμιλος των Ιουδαίων

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Βυζαντινό ψηφιδωτό
από το Μονρεάλε.



Συχνά βλέπουμε αυτήν την παράσταση να διαδραματίζεται στο δρόμο, με τον Ιησού και τους μαθητές να βαδίζουν και να συναντούν τον άνθρωπο με το ξερό χέρι. (Πχ, στον Πανσέληνο και την Μονή της Χώρας)
Αυτός ο εικονογραφικός τύπος είναι λάθος, γιατί τα ευαγγελικά εδάφια που παραθέτουμε στο τέλος δείχνουν πως ο Χριστός ήταν μέσα στην Συναγωγή, και μάλιστα εδίδασκε εκεί. (Προφανώς ερμήνευε τον Νόμο)
Ζήτησε από τον άνθρωπο να σηκωθεί -άρα ήταν όλοι καθιστοί.
Η συζήτηση δε με τους Ιουδαίους, πριν το θαύμα, έχει θεολογική σημασία. Δεν είναι λοιπόν απλά θέμα σωστής ιστορικής αναπαράστασης
Σωστή αναπαράσταση του επεισοδίου από την Βυζαντινή περίοδο έχουμε στο ψηφιδωτό του Μονρεάλε που παραθέτουμε.


Κατά Μάρκον 3 1 Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα: 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς σάββασιν θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ τὴν ξηρὰν χεῖρα ἔχοντι: ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς: ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθὸν ποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. 5καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν, λέγει τῷ ἀνθρώπῳ: ἔκτεινον τὴν χεῖρα. καὶ ἐξέτεινεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ.


Κατά Λουκά, 6,6 Ἐγένετο δὲ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. καὶ ἦν ἄνθρωπος ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά: 7 παρετηροῦντο δὲ αὐτὸν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύει, ἵνα εὕρωσιν κατηγορεῖν αὐτοῦ. 8 αὐτὸς δὲ ᾔδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν: εἶπεν δὲ τῷ ἀνδρὶ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα: ἔγειρε καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσον. καὶ ἀναστὰς ἔστη. 9 εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς: ἐπερωτῶ ὑμᾶς, εἰ ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀπολέσαι. 10 καὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτοὺς εἶπεν αὐτῷ: ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου. ὁ δὲ ἐποίησεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ. 11 αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας, καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσαιεν τῷ Ἰησοῦ.



Ο Ιησούς Χριστός ως "Καλός Ποιμήν"

Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2019


Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2018

Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2017
Ο εικονογραφικός αυτός τύπος του Κυρίου βασίζεται στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο,
10,11: "ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός. ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων: 12 ὁ μισθωτὸς καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεωρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμενον καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα καὶ φεύγει, καὶ ὁ λύκος ἁρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει: 13 ὅτι μισθωτός ἐστιν, καὶ οὐ μέλει αὐτῷ περὶ τῶν προβάτων. 14 ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ, καὶ γινώσκουσί με τὰ ἐμά, 15 καθὼς γινώσκει με ὁ πατὴρ κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρα, καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τῶν προβάτων. 16 καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης: κἀκεῖνα δεῖ με ἀγαγεῖν, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσουσιν, καὶ γενήσονται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν."


Καθώς και στο Κατά Λουκάν,
15 3: "εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς [ο Χριστός] τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων: 4 τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν ἔχων ἑκατὸν πρόβατα καὶ ἀπολέσας ἐξ αὐτῶν ἓν οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς, ἕως εὕρῃ αὐτό; 5 καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ χαίρων, 6 καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν οἶκον συγκαλεῖ τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας, λέγων αὐτοῖς: συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός. 7 λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας."