Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Συνθέσεις του Δημητρίου Σκουρτέλη στον Ι. Ν. Παναγίας Βλαχερνών



Ο Ιερός Ναός την Παναγίας των Βλαχερνών.
Μαρούσι


Το μεγαλύτερο τμήμα της αγιογραφήσεως του ιερού ναού της Παναγίας των Βλαχερνών στο Μαρούσι,  έγινε από τον Κωνσταντίνο Γεωργακόπουλο και τους μαθητές του Γιώργο Κάμπρα και Δημήτρη Σκουρτέλη, ξεκινώντας ήδη από την δεκαετία του 1980.
Σημειώνουμε πως οι τοιχογραφίες στο Ιερό του Ναού, μόνο, μαύρισαν πολύ και ανεπανόρθωτα από μια πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει, αλλά κατά τα άλλα, καμία φθορά δεν έχει σημειωθεί.

Εδώ, ο τρούλος, δια χειρός Κωνσταντίνου Γεωργακοπούλου
και του μαθητή του Δημητρίου Σκουρτέλη


Η Γέννησις και η Ανάστασις δια χειρός Κωνσταντίνου Γεωργακοπούλου
και των  μαθητών του Δημητρίου Σκουρτέλη και Γεωργίου Κάμπρα
Μετά την ανάπαυση του Δασκάλου, η αγιογράφησις συνεχίστηκε από τον Γεώργιο Κάμπρα 

Η Παναγία των Βλαχερνών
Έργο τουΓεωργίου Κάμπρα
στον Ι.Ν. Παναγίας των Βλαχερνών

Το 2017 ο Γ. Κάμπρας αποφάσισε να σταματήσει, και τις τελευταίες τοιχογραφίες ιστόρησε ο άλλος μαθητής του Κ. Γεωργακόπουλου, ο Δημήτριος Σκουρτέλης. Απέμενε πλήθος μεμονωμένων αγίων, αλλά και συνθέσεις τις οποίες ο Δημήτριος Σκουρτέλης ιστόρησε, κλείνοντας επιτέλους μετά από πολλές δεκαετίες τον αγιογραφικό κύκλο του ναού.
Ιδιαίτερο κύκλο συνθέσεων αποτέλεσαν τα 8 μαρτύρια νεοφανών Αγίων, τα οποία παρουσιάζονται σε ξεχωριστή ενότητα, εδώ. 

Τώρα παρουσιάζουμε τις άλλες δυο συνθέσεις που ιστόρησε ο Δημήτρης Σκουρτέλης, με τις οποίες συμπληρώθηκε η αγιογράφηση, την "επώνυμη" σύνθεση του Ιερού Ναού, που απεικονίζει την:

 "Κατάθεσιν της Ιεράς Εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις" (*)
   Καθώς και την "Ετοιμασία του Θρόνου" 
(της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου)


Η κατάθεσις της εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις.
Η μία πλευρά. Οι Βασιλείς και οι άρχοντες.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.


Η κατάθεσις της εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις.
Η δεύτερη πλευρά. Οι Ιεράρχες.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.
Η κατάθεσις της εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις.
Το προσχέδιο.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.




Η κατάθεσις της εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.

Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.


Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Ο ένας άγγελος
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.
Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Ο δεύτερος άγγελος
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.

Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Ο Θρόνος
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.
Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Η τοποθέτηση του έργου.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.

Η Ετοιμασία του Θρόνου.
Το προσχέδιο.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.



(*) Η ιστορία της ιεράς Εσθήτος της Θεοτόκου:


Πατρίκιοι δύο, Γάλβιος και Κάνδιδος οι αυτάδελφοι, εν Ιεροσολύμοις απερχόμενοι προσκυνήσωντες, κατέλαβον την Παλαιστίνην. Κατά δε τους Γαλιλαίους τόπους γενόμενοι και την τιμίαν εσθήτά της Θεοτόκου παρά τινί γυναικί Εβραία ευρόντες τιμωμένην, σπουδήν έθεντο ταύτην αφελέσθαι. Και δη, τοις Ιεροσολύμοις επιδημήσαντες και πάντα άγιον τόπον κατασπασάμενοι και σορόν ομοίαν, τη εν ή η τιμία εσθής της θεομήτορος εναπέκειτο, κατασκευάσαντες, εν τω επανιέναι, ταύτην μεν κενήν εν τω τόπω εκείνης έθεντο’ εκείνην δε μετά του ιερού και θείου ενδύματος ανελόμενοι, της οδού είχοντο. Και καταλαβόντες την Κωνσταντινούπολιν, επέθεντο εν ιδίω προαστείω, Βλαχέρναις επονομαζομένω, κρϋψαι τον θησαυρόν πειρώμενοι. Επεί δε ουκ ηδύναντο, τω βασιλεί καταμηνύουσιν’ ης την εισκομιδήν ακούσας, αφάτου μεν χαράς πληρούται εν τω κατασπάζεσθαι αυτήν, ναόν δε οικοδομήσας εν αυτώ τω προαστείω, την τιμίαν σορόν κατέθετο. Ένθα και νυν αυτή η τιμία σορός κατακειμένη, μέχρι και νυν φυλακτήριον υπάρχει τη πόλει, και νόσων και πολεμίων ελατήριον.





Πέμπτη, 17 Μαΐου 2018

Μήτηρ Θεού: Η Γυνή περιβεβλημένη τον ήλιον.

Μήτηρ Θεού.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.
Λεπτομέρεια.


Η εικόνα αυτή, έργο του Δημητρίου Σκουρτέλη, απεικονίζει το δωδέκατο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως.
Θα το βρείτε εδώ, με μετάφραση και στα Αγγλικά και στα Λατινικά.
Επίσης, παραθέτω όλο το κεφάλαιο στο τέλος, σε παράρτημα.

Εκεί η Γέννησις το Μαρτύριον και η Δευτέρα Παρουσία του Θεανθρώπου περιγράφονται συμβολικά, θα έλεγα θεολογικά, και όχι "ιστορικά".

Η Παναγία περιγράφεται ως:  
"...γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων δώδεκα..."

Και καταδιώκεται από έναν δράκοντα που είναι :
."...μέγας πυρρός ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ..."
και τον απεικονίζουμε εδώ κάτω από τα πόδια της Παναγίας.

Η “Γυνή” γεννά: “ υἱόν ..., ὃς μέλλει ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ…”
Και γι αυτόν τον λόγο στην παρούσα εικόνα ο Χριστός κρατά ένα σιδερένιο ρόπαλο αντί του συνήθους “ειληταρίου” με τον Λόγο.

Οι Άγγελοι στην εικόνα παριστάνονται ως υπαινιγμός της πάλης που αναφέρεται στην συνέχεια “...ἐν τῷ οὐρανῷ…” με τον Δράκοντα, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον Διάβολο ο οποίος “... ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ ἐβλήθησαν….” Τότε μόνο: “... ἐγένετο ἡ σωτηρία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐβλήθη ὁ κατήγωρ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ὁ κατηγορῶν αὐτοὺς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἡμέρας καὶ νυκτός. καὶ αὐτοὶ ἐνίκησαν αὐτὸν διὰ τὸ αἷμα τοῦ ἀρνίου καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς μαρτυρίας αὐτῶν…”


Μήτηρ Θεού.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη.


Ένα μικρό σχόλιο. 


Για όσους αντιλαμβάνονται την Ευαγγελική αφήγηση ως απλή εξιστόρηση γραμμικών γεγονότων, το κεφάλαιο 12 της Αποκάλυψης είναι ανεξήγητο: 
Για όσους όμως έχουν κατανοήσει πως το κεντρικό γεγονός της Ιστορίας είναι η Ενανθρώπιση, η Θυσία και η Ανάσταση του Ιησού, και πως συνεπώς όλα, ακόμα και τα πριν, είναι αποτέλεσμά του, έχει καλώς. 
Γιατί, στο κεφάλαιο αυτό, διαβάζουμε πως  η πάλη με τον Αρχάγγελο Μιχαήλ και η Πτώση του Διαβόλου, η οποία, αν και έγινε πριν την Ενανθρώπιση, μολοντούτο κατορθώθηκε χάρη στο αίμα που έχυσε ο Κύριος. 
Η αφήγηση της Αποκάλυψης είναι μια αφήγηση εκτός Γραμμικού Χρόνου. 
Οι Ευαγγελιστές δεν περίμεναν τον Αϊνστάιν να τους; εξηγήσει τις αναδιπλώσεις του χωροχρονικού συνεχούς, που είναι αστείες μπροστά στον θεϊκό Χρόνο,  μπροστά στον Κύριο του Παρελθόντος, του Παρόντος και του Μέλλοντος, αλλά και του “Αιώνα” εκτός αυτών. 
Οι Ευαγγελιστές τα είδαν όλα αυτά, με την Φώτιση του Κυρίου.
Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Αποκάλυψις, ιβ’. 

1 Καὶ σημεῖον μέγα ὤφθη ἐν τῷ οὐρανῷ, γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων δώδεκα, 2 καὶ ἐν γαστρὶ ἔχουσα, καὶ κράζει ὠδίνουσα καὶ βασανιζομένη τεκεῖν. 3 καὶ ὤφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἰδοὺ δράκων μέγας πυρρός ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ἑπτὰ διαδήματα, 4 καὶ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ σύρει τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν. καὶ ὁ δράκων ἕστηκεν ἐνώπιον τῆς γυναικὸς τῆς μελλούσης τεκεῖν, ἵνα ὅταν τέκῃ τὸ τέκνον αὐτῆς καταφάγῃ. 5 καὶ ἔτεκεν υἱόν ἄρσεν, ὃς μέλλει ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ: καὶ ἡρπάσθη τὸ τέκνον αὐτῆς πρὸς τὸν θεὸν καὶ πρὸς τὸν θρόνον αὐτοῦ. 6 καὶ ἡ γυνὴ ἔφυγεν εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου ἔχει ἐκεῖ τόπον ἡτοιμασμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ἵνα ἐκεῖ τρέφωσιν αὐτὴν ἡμέρας χιλίας διακοσίας ἑξήκοντα.
7 καὶ ἐγένετο πόλεμος ἐν τῷ οὐρανῷ, ὁ Μιχαὴλ καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ τοῦ πολεμῆσαι μετὰ τοῦ δράκοντος. καὶ ὁ δράκων ἐπολέμησεν καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, 8 καὶ οὐκ ἴσχυσεν, οὐδὲ τόπος εὑρέθη αὐτῶν ἔτι ἐν τῷ οὐρανῷ. 9 καὶ ἐβλήθη ὁ δράκων ὁ μέγας, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, ὁ πλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην, ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ ἐβλήθησαν. 10 καὶ ἤκουσα φωνὴν μεγάλην ἐν τῷ οὐρανῷ λέγουσαν, ἄρτι ἐγένετο ἡ σωτηρία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐβλήθη ὁ κατήγωρ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ὁ κατηγορῶν αὐτοὺς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἡμέρας καὶ νυκτός. 11 καὶ αὐτοὶ ἐνίκησαν αὐτὸν διὰ τὸ αἷμα τοῦ ἀρνίου καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς μαρτυρίας αὐτῶν, καὶ οὐκ ἠγάπησαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν ἄχρι θανάτου. 12 διὰ τοῦτο εὐφραίνεσθε, οἱ οὐρανοὶ καὶ οἱ ἐν αὐτοῖς σκηνοῦντες: οὐαὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν, ὅτι κατέβη ὁ διάβολος πρὸς ὑμᾶς ἔχων θυμὸν μέγαν, εἰδὼς ὅτι ὀλίγον καιρὸν ἔχει. 13 Καὶ ὅτε εἶδεν ὁ δράκων ὅτι ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, ἐδίωξεν τὴν γυναῖκα ἥτις ἔτεκεν τὸν ἄρσενα. 14 καὶ ἐδόθησαν τῇ γυναικὶ αἱ δύο πτέρυγες τοῦ ἀετοῦ τοῦ μεγάλου, ἵνα πέτηται εἰς τὴν ἔρημον εἰς τὸν τόπον αὐτῆς, ὅπου τρέφεται ἐκεῖ καιρὸν καὶ καιροὺς καὶ ἥμισυ καιροῦ ἀπὸ προσώπου τοῦ ὄφεως. 15 καὶ ἔβαλεν ὁ ὄφις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ὀπίσω τῆς γυναικὸς ὕδωρ ὡς ποταμόν, ἵνα αὐτὴν ποταμοφόρητον ποιήσῃ. 16 καὶ ἐβοήθησεν ἡ γῆ τῇ γυναικί, καὶ ἤνοιξεν ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς καὶ κατέπιεν τὸν ποταμὸν ὃν ἔβαλεν ὁ δράκων ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ. 17 καὶ ὠργίσθη ὁ δράκων ἐπὶ τῇ γυναικί, καὶ ἀπῆλθεν ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τῶν λοιπῶν τοῦ σπέρματος αὐτῆς, τῶν τηρούντων τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ καὶ ἐχόντων τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ: 18 Καὶ ἐστάθη ἐπὶ τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης.