Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

Ο Άγιος Χριστόφορος. Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Ο Άγιος Χριστόφορος.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη


Ο Άγιος ήταν βάρβαρος που αιχμαλωτίστηκε από τους Ρωμαίους και στην συνέχεια κατατάχτηκε στις Λεγεώνες, όπου πολέμησε σε πολλές μάχες. Ήταν ψηλός, (Μια πηγή λέει πως το ύψος του ήταν “πέντε κύβιτα” = 2,30 μ.) γεροδεμένος και τρομερός στην όψη, πράγμα που δημιουργούσε φόβο σε όσους τον έβλεπαν και που του χάρισε το παρατσούκλι “Ρέπροβος” (Reprobus, νόθος, απόκληρος, απόβλητος) και αργότερα το “Κυνοκέφαλος” (“σκυλομούρης” που θα λέγαμε σήμερα)
Είναι βέβαιο πως όλα αυτά ήταν εκδηλώσεις διπλού ρατσισμού, λόγω της καταγωγής και του ύψους του Αγίου, και δεν είχαν σχέση με την πραγματική μορφή του.
Ο Ρέπροβος βαφτίστηκε χριστιανός από τον Επίσκοπο Αντιοχείας Βαβύλα, και πήρε το όνομα Χριστόφορος. Θέλοντας να εκπληρώσει το χριστιανικό του καθήκον με πράξεις φιλανθρωπίας, βοηθούσε ανθρώπους να περάσουν από ένα ποτάμι.   Μια μέρα ένα παιδάκι του ζήτησε να το περάσει. Αυτό που φάνηκε αρχικά παιχνίδι για τον βάρβαρο, έγινε ένας πολύ δύσκολος άθλος γιατί το παιδί γίνονταν όλο και πιο βαρύ. Όταν τελικά πέρασαν στην άλλη όχθη το παιδί του αποκάλυψε πως ήταν ο ίδιος ο Χριστός, ενώ το ραβδί του Αγίου βλάστησε.
Ο Χριστόφορος μαρτύρησε μαζί με τον Άγιο Βαβύλα στην Αντιόχεια, στους διωγμούς του Δεκίου, που άρχισαν το 250 μ. Χ.  Είχε μεγάλη επιρροή στο στράτευμα και μετέστρεψε πολλούς στον Χριστιανισμό, αλλά και εμπόδιζε με κάθε τρόπο την βία κατά των ομοπίστων του.

Όλα τα ανθρωποειδή τέρατα
που δήθεν συνάντησε ο Μέγας Αλέξανδρος
στις εκστρατείες του.
Ανάμεσά τους, και ένας κυνοκέφαλος.
(Vincent de Beauvais, Speculum Historiale)

Η μεταβυζαντινή περίοδος ειδικά μετά το 17ο αιώνα, επιφύλασσε στον Άγιο μια δυσάρεστη έκπληξη: 
Αφελείς αγιογράφοι και ιερωμένοι, πήραν στα σοβαρά το παρατσούκλι “κυνοκέφαλος” και άρχισαν να τον παραστάνουν έτσι. Προφανώς υπεύθυνοι ήταν και οι διαδεδομένοι θρύλοι για τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος δήθεν είχε συναντήσει στην Ασία Κυνοκέφαλους και ένα σωρό άλλα ανθρωποειδή τέρατα.
Χαρακτηριστικό είναι πως καμία Βυζαντινή εικόνα δεν τον παριστάνει σαν κυνοκέφαλο. 
Σήμερα θεωρείται προστάτης των οδηγών.

Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2019

Η θεραπεία του έχοντος χείρα ξηρά

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
Λεπτομέρεια: Ο όμιλος των Αποστόλων
και ο Κύριος.

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
Λεπτομέρεια: Ο όμιλος των Ιουδαίων

Ο Ιησούς ιώμενος τον έχοντα χείρα ξηρά.
Βυζαντινό ψηφιδωτό
από το Μονρεάλε.



Συχνά βλέπουμε αυτήν την παράσταση να διαδραματίζεται στο δρόμο, με τον Ιησού και τους μαθητές να βαδίζουν και να συναντούν τον άνθρωπο με το ξερό χέρι. (Πχ, στον Πανσέληνο και την Μονή της Χώρας)
Αυτός ο εικονογραφικός τύπος είναι λάθος, γιατί τα ευαγγελικά εδάφια που παραθέτουμε στο τέλος δείχνουν πως ο Χριστός ήταν μέσα στην Συναγωγή, και μάλιστα εδίδασκε εκεί. (Προφανώς ερμήνευε τον Νόμο)
Ζήτησε από τον άνθρωπο να σηκωθεί -άρα ήταν όλοι καθιστοί.
Η συζήτηση δε με τους Ιουδαίους, πριν το θαύμα, έχει θεολογική σημασία. Δεν είναι λοιπόν απλά θέμα σωστής ιστορικής αναπαράστασης
Σωστή αναπαράσταση του επεισοδίου από την Βυζαντινή περίοδο έχουμε στο ψηφιδωτό του Μονρεάλε που παραθέτουμε.


Κατά Μάρκον 3 1 Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα: 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς σάββασιν θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ τὴν ξηρὰν χεῖρα ἔχοντι: ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς: ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθὸν ποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. 5καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν, λέγει τῷ ἀνθρώπῳ: ἔκτεινον τὴν χεῖρα. καὶ ἐξέτεινεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ.


Κατά Λουκά, 6,6 Ἐγένετο δὲ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. καὶ ἦν ἄνθρωπος ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά: 7 παρετηροῦντο δὲ αὐτὸν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύει, ἵνα εὕρωσιν κατηγορεῖν αὐτοῦ. 8 αὐτὸς δὲ ᾔδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν: εἶπεν δὲ τῷ ἀνδρὶ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα: ἔγειρε καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσον. καὶ ἀναστὰς ἔστη. 9 εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς: ἐπερωτῶ ὑμᾶς, εἰ ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀπολέσαι. 10 καὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτοὺς εἶπεν αὐτῷ: ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου. ὁ δὲ ἐποίησεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ. 11 αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας, καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσαιεν τῷ Ἰησοῦ.



Ο Ιησούς Χριστός ως "Καλός Ποιμήν"

Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2019


Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2018

Ιησούς Χριστός ο Καλός Ποιμήν
Έργο Δημητρίου Σκουρτέλη
2017
Ο εικονογραφικός αυτός τύπος του Κυρίου βασίζεται στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο,
10,11: "ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός. ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων: 12 ὁ μισθωτὸς καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεωρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμενον καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα καὶ φεύγει, καὶ ὁ λύκος ἁρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει: 13 ὅτι μισθωτός ἐστιν, καὶ οὐ μέλει αὐτῷ περὶ τῶν προβάτων. 14 ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ, καὶ γινώσκουσί με τὰ ἐμά, 15 καθὼς γινώσκει με ὁ πατὴρ κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρα, καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τῶν προβάτων. 16 καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης: κἀκεῖνα δεῖ με ἀγαγεῖν, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσουσιν, καὶ γενήσονται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν."


Καθώς και στο Κατά Λουκάν,
15 3: "εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς [ο Χριστός] τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων: 4 τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν ἔχων ἑκατὸν πρόβατα καὶ ἀπολέσας ἐξ αὐτῶν ἓν οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς, ἕως εὕρῃ αὐτό; 5 καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ χαίρων, 6 καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν οἶκον συγκαλεῖ τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας, λέγων αὐτοῖς: συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός. 7 λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας."